HACI AMCA BİZE NE DEDİYDİ?
Evvel zaman içinde, kalbur saman içinde, deve tellal iken, pire berber iken, ben anamın beşiğini tıngır mıngır, leğen lenger sallar iken, Denizli'ye Afganistan dan iki dindar Türkmen, Kerem ile Mükerrem, iç karışıklıkların zulmünden kaçıp çalışmaya, para biriktirip, Kabil'deki çocuklarına göndermeye gelmişler. Biri girmiş bir dokumacının yanına çaput boyar, haşılcı, boyacı olmuş, öteki de girmiş bir bağ işine bel belleyen aşı yapan bahçıvan olmuş. İki arkadaş sabah namazına beraberce kalkar, bir güzel abdestlerini bahçedeki artezyenden buz gibi sularla alıp, Hacı Hasan Tekkesi' nde sabah namazlarını eda edip işlerine giderlermiş. Akşamları yemeklerini beraberce yer, yine Hacı Hasan Tekkesi' nde yatsıyı kılıp evlerine döner yatarlarmış. Günlerden bir gün, bir ramazan bayramı arifesinde arkadaşlardan adı Kerem olana memleketi Kabil den haber gelmiş. En küçük kızı meğer çok hasta olmuş. O da arkadaşına söylemiş, demiş ki benim gitmem lazım küçük kızım çok hasta. Bunun üzerine Mükerrem, madem gidiyorsun ben de bankadan paramı çekeyim, gidince benim aileme bu parayı verirsin demiş. O gün, bayramdan bir hafta sonrasına sabah saat 04:00 uçağına Tahran'a bilet bulabilmiş Kerem. Oradan da Afganistan a gidecekmiş. Bayramda bankalar kapalı olacağından arkadaşıyla arife günü sabah gündüzden paralarını döviz olarak bankadan çekmişler. Fakat bu arkadaşlar kendi aralarında konuşurken onları kötü niyetli bir dinleyen olmuş. İki arkadaş sabah Hacı Hasan Tekkesine bayram namazına gidince evlerine girip parayı sakladıkları baca kovuğundan çalmış. İki arkadaş eve geldiklerinde bir de bakmışlar, kapıları kırılmış eve hırsız girmiş. Hemen koşmuşlar baca kovuğuna, bir de bakmışlar, deri cüzdan la birlikte paraların yerinde yeller esiyormuş. Yılların birikimi, Kerem bir yanmış yakılmış, Mükerrem iki dövünmüş nafile. Hemen gitmişler Hacı Hasan Tekkesi' ne varmışlar. Açmışlar ellerini , iki gözleri iki çeşme, Allah a yakarmışlar.
Kerem demiş
BİSMİLLAH, MEDET YA ALLAH
Mükerrem tekrar etmiş,
MEDET YA ALLAH, BİSMİLLAH!
O anda türbenin kapısı açılmış, ak sakallı, yeşil kavuklu bir ihtiyar peydah olmuş. Demiş ki ne ağlaşıyorsunuz, derdiniz nedir? İki arkadaş yana yakıla anlatmışlar başlarına geleni. İhtiyar dinlemiş, bir şey dememiş. Kollarını sıvamış oturmuş artezyenin önünde bir güzel abdest almış. Hadi demiş siz de abdest alın bakalım. İki arkadaş bir şey anlamamışlar ama buz gibi suyla onlar da abdest almışlar. Sakinlemiş oturmuşlar.
Piri fani bunlara demiş ki, sizin kayıp paranızı buluruz. Ben demiş şimdi size sihirli bir ipucu vereceğim, bu ipucuna göre demiş izini sürün. her yeni bir şey bulduğunuzda benim şimdi diyeceğimi tekrar edin. Size demiş her seferinde yeni bir ipucu verilecek onu takip edip paranızı bulursunuz.
Sonra da
- SİMİ GAMI KADDİ KÜTAH,
demiş ve sonra da türbenin yeşil boyalı demir kapısını aralayıp içeride kaybolmuş. İki arkadaş bir mana verememişler. Arkasından seğirtmişler ama bir bakmışlar, bir aramışlar, bir taramışlar, türbenin içinde kimseyi bulamamışlar. Canları sıkılmış ne yapacaklarını şaşırmışlar ve hiç konuşmadan eve gelmişler. Kahvaltı etmişler ama ikisinin de ağızlarını bıçak açmıyormuş. Sessizce oturup derin düşüncelere dalmışken, Mükerrem türbedeki piri faniyi hatırlayıp gayri ihtiyari Kerem'e soruvermiş:
- Camide Hacı Amca bize ne dediydi?
Kerem cevap vermiş.
- SİMİ GAMI KADDİ KÜTAH,
der demez oturdukları salonda bulunan boy aynasında ışıklar içinde, tekkede gördükleri yeşil kavuklu piri fani belirmiş ve,
GÜMÜŞLÜ KEMER, ÇEŞMİ SİYAH!
deyip kayboluvermiş. Bundan biraz korkan ve pek şaşıran iki arkadaş bunda bir iş var, Hacı Amca bize bir şey demek istiyor demişler. Mükerrem simi gamı bilmiyorum ama kaddi kütah farsçada kısa boylu demek, gümüşlü kemer ve çeşmi siyah da gümüşlü kemeri olan siyah gözlü biri olsa gerek. Herhalde Hacı Amca hırsızı tarif ediyor bize demiş. Bunun üzerine iki kafadar giyinip dışarıya çıkmışlar. Etrafta kısa boylu ipek kuşaklı siyah gözlü birini aramaya başlamışlar. Kerem oturdukları irimin başındaki bakkala sormuş, kısa boylu, gümüşlü kemeri olan siyah gözlü birini gördün mü buralarda Bakkal Amca demişler. Bakkal Amca şöyle bir düşünmüş, sabahleyin Telveli Kazım'ın torununa şeker tartarken öyle bir adam telaşla yolun sağından yukarı doğru geçti demiş.
İki arkadaş hemen dışarı çıkıp yolun sağından yukarıya dönmüşler. Bir bakmışlar ileride bir pazar kurulmuş, kalabalık mı kalabalık. Pazara girince bir de bakmışlar ki kısa boylu gümüşlü kemeri olan siyah gözlü bir çok adam var, hangisi diye düşünürken, bunaldıkları bir sırada, Mükerrem in aklına gelmiş, Kerem e demiş ki Hacı Amca bize ne dediydi?
Kerem cevaplamış,
- SİMİ GAMI KADDİ KÜTAH,
- GÜMÜŞLÜ KEMER, ÇEŞMİ SİYAH!
der demez yanlarındaki evin camında bizim yeşil sarıklı piri fani belirivermiş, bizim kafadarlara demiş ki,
- KEL KAFADA KEÇE KÜLAH !
- KEMERİNDE PİŞTOV SİLAH !
Der demez camdaki yansıma kayboluvermiş.
Bizim kafadarlar hemen fırlamışlar kısa boylu, gümüşlü kemeri olan, kara gözlü, kel kafalı, keçeden külahlı, belinde silahı olan birini aramaya koyulmuşlar. Pazarın sonuna kadar gitmişler ama heyhat maalesef rastlayamamışlar. Pazarın çıkışında en son pazarcı esnafına bu tarifi verip, görüp görmediğini sormuşlar. Pazarcı o arada şişman bir hanıma 1,5 okka domatesi tartıp vermiş. Demiş ki, sabah erken geçti buradan öyle biri, bir yerlere yetişecek gibi çok da telaşlı idi, otogar tarafına doğru koşarak gitti.!
Bizim iki sıkı arkadaş da hemen otogara doğru koşmaya başlamışlar. Otogara girince bir de bakmışlar ki orası da ayrı bir curcuna. Sıra sıra otobüsler, minibüsler. Kimi İstanbul'a kimi Ankara'ya kimi falanca köye, kimi de filan kasabaya gidiyor. Şaşırmışlar, ne yapacaklarını bilememişler. Hemen oracıkta bir kafeterya ya girmişler, oturup bir soluklanmışlar. Birer limonata söylemişler. Ne yapalım ne yapalım diye çaresizlik içinde düşünürken, bu sefer Kerem Mükerrem'e sormuş,
- Hacı Amca bize ne dediydi?
Mükerrem hemen cevaplamış,
- SİMİ GAMI KADDİ KÜTAH,
- GÜMÜŞLÜ KEMER, ÇEŞMİ SİYAH!
- KEL KAFADA KEÇE KÜLAH !
- KEMERİNDE PİŞTOV SİLAH !
der demez bizim yeşil sarıklı piri fani bu sefer limonata bardağından oyuncak bir kukla gibi limonatayı döke saça çıkıvermiş, iyice şaşıran bizim kafadarlara masa üstünde minicik boyuyla,
VARDIĞI MENZİL GERMİYAN,
KALDIĞI YER GÜMRÜK HAN
demiş ve minik yeşil bir japon balığı gibi limonata bardağına dalıp gözden kaybolmuş. İki arkadaş gözlerine inanamayıp sen de gördün mü deyip, birbirlerine bakakalmışlar. Neden sonra hayretleri azalınca, hemen Germiyan minibüslerinin kalktığı yeri bulup iki bilet almışlar. Minibüs hareket edince hemen muavine sormuşlar:
- Germiyan'da Gümrük Han var mı?
- Var! demiş muavin.
- Ben size varınca tarif ederim.
Kırkbeş dakikalık bir yolculuktan sonra Germiyan a varmışlar. Muavin Gümrük Han ı tarif etmiş. İki kafadar hemen Gümrük Han'a gitmişler. Resepsiyonda ki genç çocuk telefonu kapatınca bizimkileri dinlemiş. Kısa boylu, gümüşlü kemeri olan, kara gözlü, kel kafalı, keçeden külahlı, belinde silahlı lafını duyunca, tamam, demiş. Bu sabah sizden 2-3 saat önce geldi eşyalarını aldı ve handan ayrıldı. Peki demiş bizimkiler, adamın ismi, cismi sizde kayıtlı değil mi? Resepsiyoncu, hemen defterlerini açmış, bakmış bir kayıt bulamamış. Sonra gececi arkadaş yeni başlamıştı, işi tam bilmiyor kimliğini almayı unutmuş olabilir, çünkü dün akşam burada düğün vardı, çok kalabalıktı, o hengamede kaynamıştır. Sabah da nakit ödeyince ben de sormadım demiş. Bunun üzerine bizim iki arkadaşı almış bir üzüntü, demek demişler buraya kadarmış. Nasıl buluruz ki, biz şimdi bu adamı? Bunun üzerine düşünüp taşınırken Mükerrem yahu demiş ne düşünüyoruz ki? Şöyle bir toparlıyalım, Hacı Amca bize ne dediydi?
Kerem hemen atılmış :
- SİMİ GAMI KADDİ KÜTAH,
- GÜMÜŞLÜ KEMER, ÇEŞMİ SİYAH!
- KEL KAFADA KEÇE KÜLAH !
- KEMERİNDE PİŞTOV SİLAH !
- VARDIĞI MENZİL GERMİYAN,
- KALDIĞI YER GÜMRÜK HAN
der demez bizim yeşil sarıklı piri fani hanın kapısında belirivermiş, bizimkilere eliyle gel gel yapmış. Bizimkiler yanına varınca kulaklarına eğilip
MEMLEKETİ HORASAN
RAMAZAN OĞLU RAMAZAN
deyivermiş ve bir sabun köpüğü gibi kaybolup havaya karışmış. Bizimkiler ne kadar alışsalar da yine bir şaşkınlık geçirip, kafa kafaya vermişler. Ne yapalım, ne yapalım derken sonunda Horasan a gitmeye karar vermişler. Nasıl gidilir diye sormuşlar etrafa. Meğer Horasan'a tren varmış. Almışlar biletleri, binmişler trene. Kompartımana gelen diğer yolcularla hoşbeş sohbet derken, Horasan'lı olan yolculara kısa boylu, gümüşlü kemeri olan, kara gözlü, kel kafalı, keçe külahlı, belinde silah taşıyan, kendi adı Ramazan babasının adı da Ramazan olan birini tanıyıp tanımadıklarını sormuşlar. Horasan lı yolcular demişler ki Horasan kocaman bir yerleşim. Ramazan ismi de biz de çok yaygın, kimlerdenmiş, ne iş yaparmış nerede otururmuş deyince bizimkiler yine kalmışlar çaresiz. Horasan uzak memleket, geceyi trende geçirmişler. Sabah erkenden inmişler ezanlar okunmadan. En yakın camiye gidip, şadırvana oturmuşlar. Ne yapacağız ne edeceğiz, kime gideceğiz derken bir yandan da abdest almaya durmuşlar. Koca Horasan demiş Mükerrem. Nereden buluruz Ramazan oğlu Ramazan'ı? Deyince Kerem yahu demiş, Hacı Amca Bize ne dediydi :
Mükerrem ikiletmemiş :
- SİMİ GAMI KADDİ KÜTAH,
- GÜMÜŞLÜ KEMER, ÇEŞMİ SİYAH!
- KEL KAFADA KEÇE KÜLAH !
- KEMERİNDE PİŞTOV SİLAH !
- VARDIĞI MENZİL GERMİYAN,
- KALDIĞI YER GÜMRÜK HAN
- MEMLEKETİ HORASAN
- RAMAZAN OĞLU RAMAZAN
der demez bir de bakmışlar Hacı Amca kolları sıvamış şadırvan da abdest almakta. Bir salavat getirip dönmüş bizim dostlara demiş ki :
DÜĞÜNLERDE ZURNA ÇALAR,
BİR DAVUL, BİR BORAZAN.
Demesiyle de camiye girmiş. Bizimkiler de peşinden. Hep beraber namazları eda etmişler, imam selamı verince bakmışlar ki Hacı Amca çoktan gitmiş. İki arkadaş karınları aç namazdan sonra bir çorbacıya girmişler. Birer kemik suyuna mercimek çorbası söyleyip, limon sıkıp, pul biber ilave ederek içmişler. Gözleri etrafta Hacı Amca yı aramış, ama bulamamışlar. En iyisi demişler bir düğün salonu bulalım, bilirse onlar bilir çalgıcılar nerede, kimdir? Şehir merkezine bir on dakika kadar yürümüşler. Vardıklarında merkezdeki meydana açılan sokaklardan birinde bir düğün salonu görmüşler. Bir müddet salonun çalışanlarının gelip açmasını beklemişler. Çalışanlar gelince varıp hemen sormuşlar. Biz demişler, Kısa boylu, gümüşlü kemeri olan, kara gözlü, kel kafalı, keçe külahlı, beli silahlı, baba adı Ramazan, kendi adı da Ramazan, düğünlerde davul, zurna ve borazan çalan birini arıyoruz tanıyor musunuz deyince, çalışanlar arasından kara kuru, ufarak teferek, güler yüzlü, hem de civelek bir kızcağız söze girmiş. Demiş ki, çok var Horasan da Ramazan oğlu Ramazan. Belli mi mahallesi, evli midir kendisi deyince, bu sefer aniden Hacı Amca kapıdan içeri girmiş ve uzaktan seslenmiş :
OTURDUĞU MAHALLE TRABZAN,
KARISININ ADI DA KEZİBAN!
deyince Hacı Amca'yı da bizimkilerin arkadaşı zanneden kızcağız, Keziban ı tanımam ama Trabzan mahallesini biliyorum. Horasan ın çıkışında, bir yamaçtadır. Dereye bakan kısmı yol boyunca hep korkulukla çevrilidir. O yüzden Trabzan Mahallesi derler, oraya gidince sorun. Bir bilen çıkar elbet! Bizimkiler hemen salondan çıkıp Hacı Amca'ya bakmışlar ama Hacı Amca'yı koydunsa bul. Kaylan kayıp oluvermiş yine. Bizimkiler hemen meydanda bir fayton kiralamışlar, çünkü meydana araba girişi yasakmış. Faytoncuya demişler ki bizi Trabzan Mahallesine götür. Atlamışlar yaylı arabaya, tıkır şıkır nal sesleri, faytoncunun yoldan geçenleri uyarmak için çaldığı tın tın çan sesleri ile Trabzan mahallesine varmışlar. Hakikaten dere kenarı ucu görünmez bir şekilde trabzanla, yani korkuluklarla kaplıymış. Mahalle de gördükleri ilk kahveye girip sormuşlar Keziban'ın kocası Ramazan'ı. Bir, iki kişi tanır gibi olmuşsa da renk vermemişler. Çünkü bu mahallede oturanlar, suça karışmış, tekin olmayan insanlarmış. Bizimkilerin Ramazan'ı neden aradıklarını anlar gibi olmuşlar da arkadaşlarını ele vermemişler. Tanımıyoruz öyle birini, yok öyle biri bu mahallede deyivermişler. Bizim iki yakın arkadaş yine meyus ve mahzun kahveden çıkıp dere kenarına gidip trabzanlara dayanıp düşünmeye koyulmuşlar. Mükerrem demiş ki Hacı Amca bize hiç yalan demedi, kahvedekiler biliyor da söylemiyorlar.
Sahi Hacı Amca en son ne dediydi demiş Kerem'e.
Kerem şiir gibi cevap vermiş :
- SİMİ GAMI KADDİ KÜTAH,
- GÜMÜŞLÜ KEMER, ÇEŞMİ SİYAH!
- KEL KAFADA KEÇE KÜLAH !
- KEMERİNDE PİŞTOV SİLAH !
- VARDIĞI MENZİL GERMİYAN,
- KALDIĞI YER GÜMRÜK HAN
- MEMLEKETİ HORASAN
- RAMAZAN OĞLU RAMAZAN
- DÜĞÜNLERDE ZURNA ÇALAR,
- BİR DAVUL, BİR BORAZAN.
- OTURDUĞU MAHALLE TRABZAN,
- KARISININ ADI DA KEZİBAN!
deyince, derenin berrak sularında Hacı Amca nın konuşan aksi yani yansıması görünmüş ve
- GELDİNİZ ARTIK TAMAM
- EVİN SAĞ YANINDA HAMAM
deyip kendini suyun akışına bırakıp hızla uzaklaşmış.
Bunu duyan iki kafadar hemen kahvenin yakınındaki simitçiye varmışlar. Birer çıtır simit alıp demişler ki, arkadaş biz çok kirlendik bu mahallede bir hamam varmış, nerde acaba bir gidip iki su dökünsek deyince simitçi onları iki sokak öteye üşenmeden götürmüş, ve parmağıyla işaret edip, işte bakın orada, bu sokağın sonunda demiş.
İki arkadaş teşekkür edip hamama hızlı adımlarla varmışlar. Hamamın solundaki evi de görmüşler. Gidip kapıyı çalmışlar. Ama açan olmamış. Evin içinden bir kadın konuşması duyar gibi olunca, hem kapıyı çalmaya devam edip, olanca güçleriyle seslenmişler :
- Keziban Hanııım! Keziban Hanııım !
Bunun üzerine kapı açılmış, rengarenk giyinmiş orta yaşlı bir kadın kapıyı açıp,
-Ne istiyorsunuz! Mahalleyi ayağa kaldırdınız diyecek olmuş, bizimkiler hemen Ramazan'ı sormuşlar. Kadın biraz durumu anlar gibi olmuş ve Ramazan yoktur evde diyecek olmuş ama bu sefer bizim Hacı Amca boyu biraz daha uzun, heybeti artmış bir şekilde ortaya çıkıvermiş.
MERDİVEN ALTI MAHZEN
MAHZENDEDİR RAMAZAN,
YANINDA VAR BİR SANDIK,
SANDIK İÇİNDE CÜZDAN,
demesiyle bizim heyecan içindeki iki arkadaş kadını itip merdiven altındaki mahzene dalmışlar. Hakikaten bakmışlar ki yerdeki bir sandık üzerine oturmuş halde kısa boylu, gümüşlü kemeri olan, kara göz, kel kafa, keçe külah, beli silahlı bir adam. Belli ki bizim meşhur Ramazan oğlu Ramazan. Ramazan piştova davranacak olmuş ama, Kerem o davranamadan belindeki silahı bir hamlede almış bile. Mükerrem sandığı açmak isteyince bakmış ki kilitli. Anahtarı nerde diye sorduysa da bir türlü Ramazan dan cevap alamamış. Bu arada karısı Keziban, yetişin komşular evimi hırsızlar bastı diyerek zaptiyeyi çağırmış. Zaptiye gelince iki arkadaşı yakalayıp, oracıkta sorguya almışlar. Bizimkiler her şeyi baştan anlatmışlar. Zaptiyeler, hadi gidin bakayım oradan demişler, hiç bu zamanda öyle, hayal ile bir görünen bir kaybolan hacı hoca mı olur, besbelli siz soyguna geldiniz uyduruyorsunuz deyince Kerem hemen dönmüş Mükerrem'e demiş ki Hacı Amca bize ne dediydi :
Mükerrem uzatmadan başlamış ezberinden söylemeye :
- SİMİ GAMI KADDİ KÜTAH,
- GÜMÜŞLÜ KEMER, ÇEŞMİ SİYAH!
- KEL KAFADA KEÇE KÜLAH !
- KEMERİNDE PİŞTOV SİLAH !
- VARDIĞI MENZİL GERMİYAN,
- KALDIĞI YER GÜMRÜK HAN
- MEMLEKETİ HORASAN
- RAMAZAN OĞLU RAMAZAN
- DÜĞÜNLERDE ZURNA ÇALAR,
- BİR DAVUL, BİR BORAZAN.
- OTURDUĞU MAHALLE TRABZAN,
- KARISININ ADI DA KEZİBAN!
- GELDİNİZ ARTIK TAMAM
- EVİN SAĞ YANINDA HAMAM
- MERDİVEN ALTINDA MAHZEN
- MAHZENDE SAKLI RAMAZAN,
- YANINDA VAR BİR SANDIK,
- SANDIK İÇİNDE CÜZDAN,
derdemez, mahzenin orta yerinden dumanlar içinde bizim Hacı Amca çıkmış ve demiş ki :
- AMA SANDIK KİLİTLİ,
- ANAHTAR NEREYE GİTTİ?
- RAMAZAN DAN OLMAZ SİLAHTAR
- DİLİNİN ALTINDA ANAHTAR
Bunu duyar duymaz Kerem herkesin şaşkınlığından istifade edip, Ramazan'a Allah yarattı demeyip sağ eliyle şırraak diyerek bir osmanlı tokadı patlatır. Bunun üzerine Ramazan'ın ağzından bir anahtar fırlar, yere düşmesine fırsat vermeden Mükerrem havada yakalar. zaptiyelere der ki bu sandık içinde bize ait bir cüzdan var, bej renkli koyun derisi cüzdanın üzerinde arap alfabesiyle benim adım ve soyadım yazıyor. İçinde gizli bölmesinde de kimliğim var.
Zaptiyeler birbirlerine şaşkın bakarlar, amirleri peki açın bakalım sandığı der. Sandığı açarlar, içinden hakikaten bizim ahretliklerin cüzdanı çıkar. Üzerindeki isim kısmını ve gizli bölmedeki kimliği de bulurlar. Hacı Amca ise çoktan mahzenin karanlıklarında kaybolmuştur bile. Ararlar tararlar ama bulamazlar. Bunun üzerine zaptiyeler şaşkınlık içinde hepsini karakola götürürler, Başkomiser ne olmuş anlatın bakalım deyince, zaptiyeler inanmayacaksınız ama Başefendi diye söze başlayıp bir bir herşeyi anlatırlar. Ramazan tutuklanır, Kerem ile Mükerrem de helal paralarına kavuşurlar ve Denizli ye geri dönüp Hacı Hasan Tekkesinde 2 şer rekat şükür namazı kılarlar. Hacı Amca yı ise bir daha hiç ama hiç görmezler.
Kavacık, 5 Haziran 2024
p.s. Annemin ben çocukken anlattığı bir masalın hatırlayabildiğim noktalarına istinaden yazılmış bir masal. Çocuktum, yazamamıştım. Geç de olsa bir anıyı yazıya döktüm sonunda.
HALDUN LENGERLİOĞLU
